Όταν το animation συνάντησε τον Ντοστογιέφσκι

 Ο Alexandre Petrov κατέχει ιδιαίτερη και περίοπτη θέση στο ρωσικό animation. Η τεχνική που χρησιμοποιεί με εντυπω­σιακό τρόπο είναι η ζωγραφική (κραγιόνια παστέλ και λάδι) πάνω σε επιφά­νειες γυαλιού. Ο Πετρόφ υπήρξε μαθητής του Γιούρι Νόρσταϊν.

Το όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου (Le Reve α” un homme ridicule) (1992) είναι η αριστοτεχνική μεταφορά του ομότιτλου αφηγήματος του Ντοστο­γιέφσκι – η ιστορία ενός ανθρώπου που θέλει να αυτοκτονήσει και τον πιά­νει ο ύπνος προτού επιχειρήσει το ανεπανόρθωτο. Ονειρεύεται την ευτυχία και απολύτρωση από το θάνατο, ονειρεύεται το υπερπέραν που γίνεται ό­μως όσο πάει και λιγότερο ελκυστικό, κι όταν τελικά ξυπνάει, εγκαταλείπει την ιδέα του θανάτου. Η τεχνική της ζωγραφικής πάνω σε γυαλί βρίσκει τέ­λεια εφαρμογή εδώ: το όνειρο και τα παραληρήματα, οι μυθολογικές και ει­καστικές αναφορές, παράφορη σύνθεση σε «πίνακες» και οι προεκτάσεις τους, αλλοιώσεις εικόνων. Τέλεια επανεγγραφή της σλαβικής «τρέλας» στο animation. Το όνειρο βρίσκεται στην κατά φαντασία τρέλα και πηδάει από τη μια αναφορά στην άλλη, οι στιγμές όμως που περιβάλλουν το όνειρο πα­ρουσιάζονται τελείως διαφορετικές. Είναι σε αποχρώσεις ώχρας και οι φω­τισμοί θυμίζουν έντονα ταινίες του γερμανικού εξπρεσιονισμού. Το απόγειο της τέχνης του Πετρόφ. (Γιάννης Βασιλειάδης, Animation, Εκδόσεις Αιγόκερως)

Υπάρχουν ειδήσεις, νέα, κείμενα, άρθρα, συμβάντα που για τον αποδέκτη τους μπορεί να έχουν ένα γενικό, ευγενικό ενδιαφέρον, όπως θα έλεγε και ο Ρόλαν Μπαρτ που συνιστούν κατά αυτόν το studium. “To studium, είναι το ευρύτατο πεδίο της νωχελικής επιθυμίας, του ποικίλου ενδιαφέροντος, του άστατου γούστου: μ΄αρέσει δεν  μ΄αρέσει, I like, I don’t. To studium είναι της τάξεως του to like (του αρέσκειν) και όχι του to love (του αγαπάν)….  Αυτό που αισθάνομαι γι τούτες τις φωτογραφίες (τα αποσπάσματα βρίσκονται στο βιβλίο “Ο Φωτεινός Θάλαμος, σημειώσεις για τη φωτογραφία”) έχει σχέση μ΄ένα μέσο συναίσθημα, σχεδόν με ένα ντρεσάρισμα. Είναι το studium, που δεν σημαίνει τουλάχιστον αμέσως σπουδή, αλλά την προσήλωση σε κάτι, την προτίμηση σε κάποιον, ένα είδος γενικής επένδυσης, βιαστικής, βέβαια, αλλά δίχως ιδιαίτερη οξύτητα. Ακριβώς με το studium ενδιαφέρομαι για πολλές φωτογραφίες….. διότι με την παιδεία μου (αυτό το συννοούμενο είναι παρόν στο studium) συμμετέχω στα πρόσωπα, στις εκφράσεις, στις χειρονομίες, στο διάκοσμο, στις πράξεις.

Υπάρχει ένα δεύτερο στοιχείο που έρχεται να σπάσει (ή να ρυθμοκοπήσει) το studium. Αυτή τη φορά δεν είμαι εγώ που πάω να το γυρέψω (καθώς επενδύω το πεδίο του studium με την κυρίαρχη συνείδησή μου), αυτό είναι που φεύγει από τη σκηνή, σαν βέλος και έρχεται να με διαπεράσει. Υπάρχει στα λατινικά μια λέξη για τούτη την πληγή, για τούτη την αμυχή, για τούτο το σημάδι που κάνει ένα αιχμηρό εργαλείο. Η λέξη αυτή φαίνεται να μου ταιριάζει ακόμα καλύτερα, αφού αναφέρεται και στην ιδέα της στίξης κι αφού οι φωτογραφίες για τις οποίες μιλάω μοιάζουν πράγματι εστιγμένες, κάποτε μάλιστα κατάστικτες, από τούτα τα ευαίσθητα στίγματα. Ακριβώς τούτα τα σημάδια, τούτες οι πληγές είναι στίγματα. Αυτό το δεύτερο στοιχείο που έρχεται να διαταράξει το studium, θα το ονομάσω επομένως punctum, διότι punctun είναι συνάμα: αμυχή, μικρή τρύπα, μικρή κηλίδα, μικρή τομή-αλλά και ζαριά. Το punctum μιας φωτογραφίας, είναι το τυχαίο που, από μόνο του, με κεντά (αλλά και με μελανιάζει, με πονά)”.

H τυχαία (στην πραγματικότητα πολύ λίγα από αυτά τα πράγματα που μας συμβαίνουν ανήκουν στο πεδίο της καθαρής τύχης και σύμπτωσης, αφού ένας μεγάλος αριθμός συμπτώσεων ανήκει στις νοήμονες) συνάντηση  μου στο Ίντερνετ (που εξελίσσεται σε έναν απρόσμενα και μεγάλης έκτασης δημιουργικό πόλο) με το animation, που μαζί και με πολλά άλλα σπάνια και πολύτιμα ”πετράδια” υπάρχουν, με ένα μαγικό τρόπο,  εν αφθονία σε αυτό, αρκεί να ξέρεις την ύπαρξή τους και να φαντάζεσαι που μπορείς να τα βρεις και τον Ντοστογιέφσκι μέσω από το animation, συνάντηση και διάδραση δύο μεγάλων ερώτων μου, συνιστούν αναμφισβήτητα για μένα μια προσέγγιση της τάξεως του punctum, ενός από τα ευτυχέστερα punctum, ολόκληρης της ζωής μου, σε μια μέρα που διατηρεί μια μικρή συμβολική αξία και σημασία μέσα μου, παρόλο που ουσιαστικά δεν είναι μια μέρα διαφορετική από τις άλλες. Ήθελα να μοιραστώ αυτές τις σκέψεις και αυτή τη χαρά μαζί σας (η οποία δεν μετριάστηκε από το γεγονός ότι η ιδέα που είχα να πραγματοποιήσω ένα μέρος της ταινίας που ετοιμάζω για τον Ντοστογιέφσκι με animation, έχει και αυτή πραγματοποιηθεί αφού δεν μειώνει καθόλου την αξία της ιδέας) ελπίζω το punctum μου, να ταιριάζει με το punctum κάποιων από σας και να “συναντηθούν” κάποτε, όπως εύχομαι να ”συναντηθεί” και το punctum του καθενός από εσάς, αρκεί να του δώσετε αέρα για να αναπνεύσει και καλλιεργήσετε το έδαφος για να αναπτυχθεί. Ίσως όμως η σημερινή μέρα μείνει περισσότερο γνωστή σαν η μέρα που ανακαλύφθηκε τυχαία(;) η φράση  “ελάτε να ενώσουμε τα punctum μας”.